Битола, 20 мај 2026 година: Во летната училница на СОУ Гимназија „Јосип Броз Тито“- Битола се одржа промоција на брошурата создадена како резултат на активностите од грант-поддржаната Програма за заштита од насилство, злоупотреба и запуштање на ученици. Брошурата ги обединува есеите и ликовните творби произлезени од литературниот и ликовниот конкурс, реализирани во рамките на програмските активности посветени на ненасилната комуникација, емоционалната интелигенција и активното ученичко учество.

 Училишна програма со јасна јавна порака

СОУ Гимназија „Јосип Броз Тито“-Битола, по добиена грант-поддршка, ја реализираше Програмата за заштита од насилство, злоупотреба и запуштање на ученици под мотото „Ученици, наставници и родители во акција за заедничка безбедност и сплотеност!“. Програмата беше поставена како воспитно-образовен, превентивен и креативен процес во кој училиштето ја отвори темата за насилството не како изолиран проблем, туку како прашање на култура, одговорност, емпатија и заедничка грижа.

Во основата на проектот стои јасната определба за нулта толеранција кон насилството и за создавање безбедна, поддржувачка и достоинствена училишна средина. Активностите беа развиени во согласност со програмската рамка на училиштето и со цел да се подигне свеста кај младите за препознавање, пријавување и спречување на врсничкото насилство, но и да се поттикне позитивна клима на пријателство, солидарност, толеранција и мир.

Она што ја прави оваа програма особено значајна е нејзиниот пристап: наместо темата да остане само во форма на предупредување или административна обврска, таа беше претворена во ученичко творештво, јавен дијалог и видлива порака до целата училишна заедница.

Значењето на темата: ненасилството како активен избор

Насилството во училишна средина никогаш не е само инцидент меѓу поединци. Тоа е знак дека некаде е прекинат дијалогот, дека емпатијата е ослабена, а стравот или молкот добиле простор. Затоа темата на оваа програма е суштинска: таа не се занимава само со последиците од насилството, туку со градењето механизми што ќе го спречат неговото појавување.

Главната програмска цел беше создавање колективна свест за култура на пријателство, солидарност, толеранција и мир, како и позитивна училишна клима за превенција од врсничко насилство. Специфичните цели ја проширија оваа насока преку зајакнување на пријателството и солидарноста, промоција на толеранција и мир, разбирање и прифаќање на различностите, охрабрување на учениците да пријават и да спречат насилство и развивање достоинствени, општествено одговорни млади граѓани.

Во тој контекст, ненасилството не е претставено како пасивност, туку како активен избор: избор да се слушне другиот, да се препознае болката, да се прекине навредливиот говор, да се реагира на неправда и да се создаде простор во кој секој ученик ќе се чувствува виден, почитуван и заштитен.

Од конкурс до јавна порака: тек на реализираните активности

Програмата се реализираше низ повеќе поврзани активности во периодот јануари – јуни 2026 година. Во јануари беа подготвени и промовирани литературниот и ликовниот конкурс. Литературниот конкурс беше поставен на тема „Насилството завршува таму каде што започнува свесноста“, додека ликовниот конкурс ја носеше темата „Кога уметноста штити од насилство, се раѓа добрината“. Информирањето на учениците, наставниците и родителите се реализираше преку училишните канали, огласните табли, соопштенија, веб-страницата, Фејсбук страната и Младинскиот совет.

Во февруари се реализира пријавување и евиденција на учениците, како и формирање списоци на учесници. Во процесот беа вклучени наставници, ученици и родители, а на состанок на Одбор и Совет на родители беа избрани и родители што учествуваа во оценувачките тимови. Ваквата организација ја потврди важноста на партнерството меѓу училиштето и семејството во превенцијата од насилство.

Во март беа реализирани две едукативно-интерактивни работилници, со тематски фокус на ненасилната комуникација како стратегија за спречување врсничко насилство и на развивањето на емоционалната интелигенција како основа за препознавање на сопствените чувства и чувствата на другите. Во истиот период беа реализирани и менторски средби со учениците при изработка на есеистичките текстови и ликовните творби. Токму овие средби ја претворија програмата во процес на учење, самопреиспитување и креативно созревање.

Во април комисиите ги разгледаа пристигнатите литературни и ликовни творби според однапред утврдени критериуми. Беа организирани јавни активности за вреднување и презентација на ученичкиот труд, меѓу кои прогласување на најдобрите есеи во училишниот двор и изложба на цртежите во галеријата „Ранко Струмениковски“. Така ученичката порака излезе надвор од училницата и стана видлив дел од јавниот простор.

Промоција на брошурата на 20.5.2026 година

Кулминацијата на програмата се одржа на 20.5.2026 година во летната училница на СОУ Гимназија „Јосип Броз Тито“-Битола, каде што беше промовирана брошурата со есеите и цртежите создадени во рамките на конкурсите. Настанот беше замислен како завршна јавна презентација на трудот на учениците, но и како силна порака дека младите можат да бидат носители на промена кога ќе им се даде простор да мислат, да зборуваат и да создаваат.

Брошурата беше претставена како креативен, инспиративен и едукативен материјал што ги обединува литературните и ликовните творби од претходните активности. Во неа ученичките гласови и визуелни пораки се сретнуваат во заедничка цел: да се покаже дека свесноста, добрината, почитта и храброста за реагирање се најсилните сојузници во борбата против насилството.

 

 

Во рамките на завршниот настан беше претставена и изложбата на ликовните творби, а беа доделени пофалници и благодарници како признание за ученичкиот ангажман и за поддршката од наставниците, родителите и стручните соработници. Настанот имаше воспитно-образовна, превентивна и јавна функција: ги обедини резултатите, ја засили видливоста на темата и ја потврди улогата на училиштето како простор во кој се градат вредности, а не само знаења.

 Училиштето креира јавна свест и совест

Овој проект покажува дека најсилните превентивни програми не се оние што завршуваат со формална евиденција, туку оние што создаваат трага во свеста на учениците. Во случајот на СОУ Гимназија „Јосип Броз Тито“-Битола, борбата против насилството не беше претставена како кампања од еден ден, туку како внимателно воден процес во кој ученикот е автор, сведок, учесник и носител на порака.

Литературниот конкурс им даде на учениците можност да го претворат размислувањето во аргумент, искуството во став, а чувството во јазик. Ликовниот конкурс, пак, ја отвори уметноста како простор каде што стравот може да се преобрази во надеж, а молкот во видлива порака. Работилниците за ненасилна комуникација и емоционална интелигенција ја дадоа педагошката основа на целиот процес: не е доволно да се осуди насилството; потребно е да се научи како се препознава, како се спречува и како се заменува со одговорно, достоинствено и човечно однесување. Затоа, брошурата промовирана на 20 мај 2026 година не е само печатен продукт. Таа е документ на една училишна заедница што одлучила да зборува јасно: насилството не е приватен проблем на жртвата, туку заедничка одговорност на сите. И токму тука се гледа суштината на грантот – во претворањето на институционалната поддршка во живо ученичко искуство и во јавно достапен материјал што може да продолжи да воспитува и по завршувањето на проектот.

Завршно согледување

Реализацијата на Програмата за заштита од насилство, злоупотреба и запуштање на ученици во СОУ Гимназија „Јосип Броз Тито“-Битола потврди дека превенцијата е најуспешна кога се темели на соработка, доверба и активно учество. Во програмата се поврзаа ученици, наставници, родители, стручни соработници и училишното раководство, а резултатот е видлив и мерлив: реализирани работилници, менторски средби, литературни и ликовни творби, јавни презентации, изложба и брошура во печатена и електронска форма.

Со промоцијата на брошурата на 20.5.2026 година во летната училница, училиштето ја заокружи Програмата со порака што ја надминува рамката на еден проект: безбедната училишна средина не се создава сама од себе. Таа се гради секој ден, преку збор, слика, поддршка, одговорност и избор. А ненасилството, како што покажаа учениците, е токму таков избор – активен, свесен и човечки.

Клучна порака: „Младите за младите, глас против насилството!“

Битола, 20.5.2026                                                                                                                           Координатори на

 Програмата за заштита од  насилство, злоупотреба и запуштање на ученици:

Социолог: Даница Таневска

Помошник директор: Даниела Петровска